سرگرمی

مراسم شب یلدا در شهرهای شمالی ایران

مراسم شب یلدا به عنوان بلندترین شب سال در تمام نقاط ایران جشن گرفته می شود. این جشن باستانی که محدود به دورهمی ها و شب نشینی های دوستانه و صمیمانه به همراه صرف شام و خوراکی های خوشمزه است، از زمان های دور در ایران رواج داشته است.

هندوانه مهم ترین نماد شب یلدا و دورهمی های صمیمانه شناخته می شود با این حال در برخی از نقاط استفاده از دانه های انار رواج بیشتری دارد و از انار به عنوان نماد شب یلدا استفاده می شود.

یلدا به معنای زایش و تولد نشان از افزایش طول روز هایی دارد که پس از طولانی ترین شب سال می آیند؛ به همین علت نیز اولین ماه زمستان با نام دی ماه به معنای تولد خورشید خوانده می شود.

هر چند جشن های باستانی بسیار زیادی در تقویم خورشیدی وجود دارد، اما جشن یلدا و عید نوروز از ماندگارترین جشن های موجود تا زمان حال بوده اند. در این مقاله قصد داریم به آداب و رسوم شهرهای شمالی ایران در شب یلدا بپردازیم.

برای مشاهده و رزرو آنلاین ارزان ترین بلیط های پرواز ویژه شب یلدا به کلیه شهرهای ایران روی تصویر زیر کلیک کنید:
خرید-بلیط-هواپیما-لحظه-آخری

آداب و رسوم گیلانی ها در شب یلدا

شهرهای مختلفی در شمال کشور وجود دارند، با این حال اغلب مردم ایران، شمال کشور را با جنگل های انبوه و همیشه سرسبز گیلان می شناسند.

آن ها برای شام غذاهای ویژه ای مانند کوکو سبزی، سبزی پلو، آش سبزی، ماهی سفید، سیرقلیه، آش ترش و امثال آن ها را پخته و به همراه چاشنی های خوشمزه شمالی، عطر و بوی خاصی در کوچه پس کوچه ها راه می اندازند.

اما داستان به همین جا خلاصه نمی شود و سفره ای رنگارنگ با چهل نوع خوراکی خوشمزه در انتظار مهمانان خواهد بود. این چهل خوراکی شامل ۷ نوع میوه به پادشاهی هندوانه و سی و سه نوع تنقلات و آجیل مخلوط است که هر کدام از آن ها بنابر یک باور دیرینه بر سر این سفره قرار می گیرند.

سفره شب یلدا تنقلات گیلانی ها در شب یلدا

بیج آبجی یکی از مهمترین تنقلاتی است که در شب یلدا و در سفره گیلانی ها یافت می شود و حاصل ترکیب گندم، سویا، برنج، عدس، شاهدانه، تخم کدو، خربزه، هندوانه و مانند آن ها در تابه سفالی روی آتش است.

برنج پخته و دم نکشیده ‌ای که در روغن داغ سرخ و پفکی می ‌شود. شیرینی کدو، کاکا، دوشاب برنج، نان لاکو و نان‌ کویی‌ کشتا نیز با چای میل می شوند.

ورف دوشاب نیز در صورتی تهیه می شود که اولین شب زمستان، برفی و بسیار سرد باشد. این خوراکی از مخلوط برف شکرک ‌زده تمیز با دوشاب تهیه می‌شود و همانند فالوده است.

فال های شب یلدا در گیلان

همانند سایر مناطق کشور در استان گیلان نیز گرفتن فال حافظ در شب یلدا رواج دارد، با این حال دو نوع فال سنتی نیز در این استان و بخصوص در زمان های گذشته گرفته می شد که به فال پوست هندوانه و فال شم شمی معروف هستند.

فال پوست هندوانه بدین صورت است که در محل اتصال هندوانه به ساقه، برش نازکی از پوست را می‌ بریدند و به چهار مثلت مساوی تقسیم می‌کردند. فال‌گیرنده برش ها را در دست می‌گرفت و بعد از نیت کردن، پوست‌ ها را از پشت سر خود می انداخت.

اگر دو قاچ هندوانه سفید‌ و دو قاچ، سبز باشد، به معنای احتمال برآورده شدن آرزو برای شخص است. اگر سه قاچ سبز و یک قاچ سفید بیفتد، طرف شانس بیشتری برای رسیدن به نیت خود دارد.

اگر سه قاچ سفید و یک قاچ سبز باشد، شانس طرف اندک است. اگر چهار قاچ مورد نظر سبز باشند فال گیرنده به مراد خود نزدیک تر و اگر چهار قاچ پوست هندوانه سفید باشند احتمال رسیدن به مراد وجود ندارد.

فال شم شمی نیز بدین صورت است که فرد در یک مکان معین قرار می گیرد و بعد از نیت کردن به سخن دیگران گوش می دهد. اگر آن ها در خصوص امور خیر و برکت های زندگی صحبت کنند، نیت فال گیرنده خوب است و در غیر این صورت فال طرف بد خواهد بود.

سفره یلدا در شهرهای شمالیسینی نوعروس در شب یلدای گیلانی ها

گیلانی ها در این شب برای نوعروسان خود یک سینی ویژه تزیین می کنند. آن ها یک ماهی سفید تازه و خام را در وسط سینی قرار می دهند و اطراف آن را با سبزی های معطر تزیین می کنند.

انواع تنقلات و کادوهای خود را بر روی این سینی قرار داده و برای نوعروس خود می فرستند. آن ها این سینی را گونه ای چشم روشنی می دانند و عقیده دارند منجر به افزایش برکت در زندگی و باروری نوعروس می گردد.

آداب و رسوم مازندرانی ها در شب یلدا

مازندران به عنوان یکی از شهرهای شمالی کشور هر ساله شب یلدا را با آداب و رسوم خاصی برگزار می کنند. آداب و رسومی که در این شهر اجرا می گردد با آداب و رسوم استان گیلان تفاوت های چندانی ندارد، با این حال بهتر است از منظر این استان محبوب نیز شب چله را بررسی کنیم.

ماست و هندوانه در سفره شب یلدای مازنی ها

مردم مازندران عقیده دارند خوردن ماست یا هندوانه در طولانی ترین شب سال، تحمل و طاقت آن ها برای شب های سرد زمستان را افزایش می دهد.

هرچند در گذشته ماست جایگاهی همانند هندوانه داشته است، اما به نظر می رسد در سالیان اخیر جایگاه خود را از دست داده و مردم توجه ویژه ای به خرید هندوانه و تنقلات مختلف داشته اند.

تنقلات شب یلدا در استان مازندران

در مازندران نیز از تنقلات و خوراکی های متعددی برای شب چله استفاده می کنند. بسیاری از این تنقلات را در بخشی که به بررسی آداب و رسوم مردم گیلان در شب یلدا بود نام بردیم، با این تفاوت که این خوراکی ها در استان گیلان، بیج آبجی نامیده می شوند، اما مردم مازندران به آن ها شب چره می گویند.

برخی از مردم مازندران به یاد گذشته های دور یک کرسی هیزمی درست کرده و اعضای خانواده به همراه مهمانان دور آن جمع شده و ساعات طولانی را به خوردن آجیل و تنقلات خوشمزه به همراه گپ و گفت های خودمانی می پردازند. ازگیل یک خوراکی محلی است و در شب یلدای شمالی ها جایگاه خاصی دارد.

فال های شب یلدا در استان مازندران

فال حافظ نیز در این شب با ذوق و شوق بسیار زیادی میان مردم رواج دارد. اصولا امروزه از این فال به عنوان یک سرگرمی استفاده می شود، اما در گذشته اعتقاد بسیار زیادی به آن وجود داشت و مردم نیت ها و آرزوهای خود را با فال به دست آمده هماهنگ می کردند.

امروزه از یک فال سنتی دیگر با عنوان فال گردو استقبال کمتری می شود. فال گردو ویژه استان مازندران در شب یلداست و بدین صورت است که هر کسی چندین گردو را زیر متکای خود قرار می دهد و بامداد آن ها را می شکند. اگر مغز گردوها پر و سفید باشد نیت فال گیرنده خوب است و در غیر این صورت نتیجه معکوس دارد.

سفره شب یلداهدایای نوعروسان شب یلدا در میان مازندرانی ها

همانند استان گیلان، در شب چله توجه ویژه ای به نوعروسان می شود، با این تفاوت که در مازندران تمامی خوراکی ها و تنقلاتی که نوعروس لازم دارد را برای او تزیین کرده و به خانه پدرش می فرستند تا او در منزل پدری خود یک شب یلدای خاطره انگیز را تجربه کند.

معمولا از انواع آجیل، تنقلات و خوراکی های خوشمزه برای تهیه این تحفه استفاده می شود و ممکن است هیچ گونه ماهی سفید و سبزیجاتی بر روی سینی قرار ندهند.

فالوده برفی و شب یلداهای برفی

اگر در شب یلدا برف باریده باشد مردم مازندران با مخلوط کردن مقداری شکر در میزان مخصوصی از برف یک بستنی سنتی خوشمزه با نام فالوده برفی می سازند و نوش جان می کنند.

البته درست کردن این فالوده به زمان های دور باز می گردد؛ یعنی زمان هایی که مردم از نعمت فروشگاه ها و سوپرمارکت ها محروم بودند و نمی توانستند در هر زمان که اراده کنند بروند و چند عدد بستنی بخرند. با این حال برخی از کهنسالان مازندران همچنان علاقه بسیار زیادی به فالوده برفی دارند.

آداب و رسوم شب یلدا در استان گلستان

استان گلستان نیز یکی از شهرهای شمالی کشور است و شب یلدا را با آداب و رسومی همانند سایر شهرها و بخصوص با شباهت بسیار زیادی نسبت به استان های گیلان و مازندران برگزار می کنند.

به عنوان مثال هندوانه به عنوان نماد شب یلدا بر روی تمام سفره های شب یلدا مشاهده می شود و آن ها نیز برای نوعروسان خود هدایای ویژه ای همچون آجیل، شیرینی سنتی و برنج را که نماد برکت و رحمت است در این شب می فرستند و یا در صورت بارش برف، به جای فالوده برفی و یا ورف دوشاب، برف دی شو را درست می کنند.

تنقلات هایی همانند سایر شهرستان ها در این شهر بر سر سفره ها مشاهده می شوند و غذاهای ویژه ای نیز در میان اقوام مختلف این استان اعم از بلوچ ها، ترکمن ها، قزاق ها و سیستانی ها پخته می شود. گرفتن فال حافظ نیز رواج دارد اما شاهنامه خوانی در میان استرآبادی ها اجرا می گردد.

بنابراین می توان این چنین نتیجه گیری کرد که تفاوت مشهودی میان آداب و رسوم ایرانیان در برگزاری شب یلدا مشاهده نمی شود و صرفا جزییات برگزاری این مراسم در شهرهای مختلف و بخصوص شهرهای شمالی کشور متفاوت است.

برای مشاهده و رزرو آنلاین ارزان ترین و شیک ترین هتل ها ویژه شب یلدا به کلیه شهرهای ایران روی تصویر زیر کلیک کنید:

رزرو-هتل

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا